Wie zijn eigenlijk de mensen die in de gevangenis ons sportaanbod concreet vormgeven en al hun expertise en creativiteit inzetten om mensen in detentie in beweging te zetten? Regelmatig laten we een van onze sportlesgevers aan het woord, en peilen we naar hun motivatie, hun eerste kennismaking met de gevangenis, de uitdagingen en successen. Deze keer vroegen we aan yogalerares Judith waarom ze het zo belangrijk vindt om yoga binnen de muren te brengen.
Judith, hoe ben je terechtgekomen bij De Rode Antraciet en welke lessen geef je concreet?
“Dat verliep via jullie sport- en cultuurfunctionaris Marieke. Wij kennen elkaar van in de middelbare school, maar waren elkaar wat uit het oog verloren. Sinds vorig jaar geef ik yogales, wat ik toen ook op mijn Facebookpagina gedeeld had. Toen Marieke een nieuwe yogaleerkracht zocht voor de gevangenis van Dendermonde, herinnerde ze zich mijn post en nam ze contact met me op. Zo geef ik nu in de nieuwe gevangenis van Dendermonde twee lessen yoga, een actieve les en een rustige les.”
Hoe verliep de eerste kennismaking met de gevangenis?
“Voor ik besliste of ik er effectief zou lesgeven, nodigde Marieke me uit voor een gesprek en een rondleiding. Voor mij was het de eerste keer dat ik in een gevangenis kwam, dus ik was nogal overweldigd door de vele procedures en deuren, en door hoeveel mensen hier werken. Toch merkte ik ook dat er best een ontspannen sfeer hing, en Mariekes uitleg had een geruststellend effect.”
Hoe verliep het eerste contact met mensen in detentie? Was er direct een klik, of was het zoeken?
“Voor de eerste les was ik best zenuwachtig, maar die spanning verdween al snel. De meeste mannen kwamen duidelijk omdat ze echt nieuwsgierig waren naar yoga, met interesse en motivatie. Iedereen was ook naar mij toe heel vriendelijk en behulpzaam. Ik had misschien meer machogedrag verwacht, maar was aangenaam verrast door hun rust.”
Wat is voor jou het grootste verschil tussen lesgeven buiten en binnen de gevangenis? Waarin verschilt jouw aanpak?
“Het overgrote merendeel van de mensen die naar mijn reguliere yogalessen komen, zijn vrouwen. Lesgeven aan groepen met alleen maar mannen, zorgt al meteen heel duidelijk voor een andere energie. Veel van de mannen hier lijken het niet gewoon te zijn om bewust stil te staan, rustig te zitten zonder te bewegen, even de ogen gesloten te houden… De meditaties en ontspanningsmomenten aan het begin en einde van de lessen maak ik hier dus korter en toegankelijker. Waar ik in mijn lessen buiten de gevangenis vaak inspiratie haal uit poëzie en filosofische of spirituele teksten, laat ik dat hier iets vaker achterwege – hoewel ik bij sommigen toch interesse opmerk en daar dan toch op inspeel. Ik focus net iets meer op lichamelijke ervaringen en geef meer uitleg over de fysieke aspecten van houdingen en bewegingen dan op de culturele en energetische achtergrond.”
“Heel opvallend en leerrijk vind ik ook dat de gedetineerden een pak mondiger zijn dan mijn reguliere yogastudenten. Als een oefening moeilijk voor hen is, zal ik het zeker geweten hebben. Zowel tijdens als na de les, geven ze graag hun mening. En daar kan ik dan weer iets mee. Verschillende mannen vragen om specifiekere oefeningen, bijvoorbeeld voor hun rug en schouders, omdat ze hier in de gevangenis weinig bewegen en veel neerliggen. Ik pas mijn lessen hier dus veel meer aan aan hun vraag, wat het uitdagend maakt voor mij – ik ga op zoek naar nieuwe houdingen en oefeningen, wat ik anders waarschijnlijk veel minder zou doen.”
“Mijn ervaring van hoe belangrijk het is dat mensen yoga oefenen, blijft echter hetzelfde. Ik voel me zelf rustiger tijdens en na elke les die ik geef, zowel binnen als buiten de gevangenis. En die ervaring merk ik ook bij de deelnemers.”
Wat is jouw belangrijkste motivatie om yoga binnen de gevangenis te brengen?
“Ik vind het belangrijk om yoga over te brengen, en niet alleen naar mensen die zelf de weg naar yogastudio’s vinden. Daarnaast vind ik het ook altijd interessant om mezelf uit te dagen – lesgeven in een gevangenis lag behoorlijk buiten mijn comfortzone. Ik merk ook dat het mijn positieve kijk op mensen versterkt heeft. Ik geloof in de goedheid van mensen, en ervaar hier regelmatig dat ook gedetineerden gewone, naar mijn aanvoelen intrinsiek goede mensen zijn. Opvallend vond ik dat ik me in het begin over iedereen afvroeg waarom ze hier zitten, maar naarmate de lessen vorderen, verdwijnt die vraag meer naar de achtergrond, en kan ik ervaren dat de gedetineerden ook maar gewone mensen zijn. Ik voel me echt heel dankbaar dat ik dit mag doen.”
Welke eigenschappen moet je als lesgever hebben om binnen deze context goed te functioneren?
“Ik ervaar werken in de gevangenis regelmatig als een oefening in geduld. De procedures, de lange gangen en de deuren die voor jou geopend moeten worden; het is veel wachten. Verder is een positieve ingesteldheid ook belangrijk, en flexibiliteit; je weet nooit hoeveel deelnemers er zullen zijn en met welke gemoedstoestand ze die dag aankomen.”
Heb je het gevoel dat je echt iets bijdraagt aan de situatie van mensen in detentie?
“Voor sommigen zeker wel, en de redenen hiervoor zijn uiteenlopend. Sommige deelnemers zijn heel dankbaar voor de specifieke houdingen voor hun rug en schouders, anderen zijn gewoon blij te kunnen bewegen en stretchen, nog anderen lijken vooral de rust te appreciëren. Uiteraard zijn er ook mannen die er minder aan hebben, maar dat zal altijd zo zijn. Ik geloof dat zelfs kleine dingen een grote impact kunnen hebben. Zeker in zo’n specifieke context als een gevangenis, kan een uurtje yoga lang effect hebben.”
Lees ook de interviews met onze andere sportlesgevers: het verhaal van beweegcoach Lynn, bootcampcoach Tessa, yogadocente Marloes, sportlesgever Kélig Pinson en begeleidster van het sportief kinderbezoek Amelie.