Van 11 tot 16 november vond in Skopje de 19e EPEA Training Conference plaats. Onder de noemer ‘Let’s Talk’ bracht de conferentie dit jaar een uitzonderlijk diverse groep professionals samen. Meer dan 130 deelnemers, meer dan 30 bijdragers en 14 landen kwamen samen rond een gedeelde overtuiging: gevangenisonderwijs kan een echte motor zijn voor verandering.
EPEA (European Prison Education Association) is het Europese netwerk dat inzet op kwaliteitsvol onderwijs voor mensen in detentie. Vanuit het recht op educatie – vastgelegd in aanbevelingen van de Raad van Europa – ondersteunt EPEA leerkrachten, directies, onderzoekers en beleidsmakers om kennis uit te wisselen, innovaties te ontwikkelen en bruggen te bouwen tussen gevangenis en samenleving. Met conferenties, opleidingen en internationale samenwerking versterkt EPEA het geloof dat onderwijs (formeel en informeel) een krachtige motor is voor persoonlijke ontwikkeling, re-integratie en een veiligere samenleving.
Wat de bijeenkomst zo bijzonder maakte, was de openheid waarmee docenten, beleidsmakers, activiteiten coördinatoren, onderzoekers en mensen met lived experience met elkaar in gesprek gingen. De conferentie maakte haar titel volledig waar: het werd een vierdaagse van écht luisteren, verbinden en durven herdenken.
Waaier aan thema’s
De conferentie bracht een brede waaier aan thema’s samen, van taal en verbondenheid tot digitale inclusie en artistieke transformatie. Er werd onderzocht hoe we anderstalige en buitenlandse gedetineerden beter kunnen ondersteunen, en hoe taal niet alleen een leermiddel is, maar ook een sleutel tot menswaardigheid en participatie. Daarnaast lag de focus sterk op systemische innovatie: hoe onderwijs, welzijn, sport, cultuur en tewerkstelling structureel kunnen samenwerken om duurzame re-integratie mogelijk te maken. Ook de digitale kloof kwam uitgebreid aan bod, met sessies over hoe digitale toegang – binnen veiligheidsgrenzen – nieuwe kansen opent voor leren en herstel. Vanuit de praktijk deelden leerkrachten en penitentiair personeel hun inzichten over samenwerken, professionele identiteit en het belang van een veilig leerklimaat. Tot slot liet de conferentie zien hoe kunst en muziek krachtige motoren zijn voor reflectie, expressie en verandering, met inspirerende voorbeelden van projecten die echte transformatie mogelijk maken.
Sport en cultuur als krachtige motor voor groei
De Rode Antraciet presenteerde in Skopje hoe informeel leren een krachtige motor is voor groei in detentie. Via sport en cultuur creëren wij in alle Vlaamse en Brusselse gevangenissen plekken waar beweging, creativiteit en samenwerking vanzelf leiden tot meer zelfvertrouwen, sociale vaardigheden en veerkracht. Projecten zoals Going for Goals, The Breakaway en New Goal tonen hoe deelnemers nieuwe rollen ontdekken, terwijl Radio Haren, GUTS en diverse muziek- en theatertrajecten ruimte bieden voor expressie en identiteitsvorming. Zo maakt De Rode Antraciet zichtbaar hoe laagdrempelige, participatieve activiteiten een menselijker en constructiever detentiesysteem helpen bouwen — met verhalen en getuigenissen die het transformerende potentieel van informeel leren onderstrepen.
Een conferentie die aanzet tot actie
Hoe moeilijk de situatie binnen een gevangeniscontext ook is, de ‘Let’s Talk’-conferentie maakte duidelijk dat onderwijs en vorming in detentie niet alleen kennisoverdracht is, maar een cruciale pijler van menselijke waardigheid en maatschappelijke veiligheid. Wat Skopje achterliet, was een gedeeld gevoel van urgentie én optimisme: er is nog veel werk, maar de sector bruist van energie, innovatie en internationale samenwerking.
Meer info: