Sport en cultuur voor en door mensen in detentie, dat doen we uiteraard niet alleen. Onze organisatie draait dan wel op een stevig team van professionals, we vinden het van onschatbare waarde dat vrijwilligers onze werking versterken. Hoe ze dat precies doen, dat leggen ze zelf het beste uit. Lees hieronder het verhaal van César.
Dag César, kun je jezelf even voorstellen?
Mijn naam is César, ik ben 32 jaar en ik vul mijn dagen met verschillende activiteiten: ik ben videograaf, filmmaker en geef ook lessen aan kinderen in een schermclub in Brussel. En ik woon recht tegenover het detentiehuis van Vorst.
Kwam je op die manier in contact met De Rode Antraciet?
Inderdaad. Ongeveer een jaar geleden vond ik een flyer in onze brievenbus: alle buurtbewoners werden uitgenodigd om samen met de bewoners een wandeling in onze wijk te maken met een stadsgids. Ondertussen ben ik al enkele maanden actief als vrijwilliger omdat ik interesse had in de werking van het detentiehuis.
Hoe was de eerste kennismaking voor jou?
Ik heb de bewoners leren kennen tijdens de wandeling. Ik vond het leuk om hen buiten de context van het detentiehuis te leren kennen. Niemand wist goed wie nu buurtbewoner was, wie bewoner of detentiebegeleider. Dit zorgde voor een gevoel van gelijkwaardigheid en spontane gesprekken.
Welke activiteiten begeleid je?
Ik kom voetballen met een aantal vrienden en een bepaalde periode kwam ik gezelschapsspellen spelen. Afgelopen zomer organiseerden we een wekelijkse uitstap naar mijn schermclub – we gingen er samen met de fiets naartoe.
Hoe verliep dat schermen?
Goed. Het is interessant voor mij om les te geven aan volwassenen, de activiteit mag niet te schools zijn. Daarnaast moet ik ook rekening houden met andere factoren, bijvoorbeeld het leeftijdsverschil binnen de groep en de verschillende fysieke limieten van de bewoners. Er is geen prestatiedruk en er is een heel fijne rustige sfeer tijdens de lessen.
Zijn er zo nog verschillen?
Er is minder structuur om progressie te boeken. Het hoofddoel is om een nieuwe sport te leren kennen, zich te ontspannen en de mogelijkheid scheppen om naar buiten te gaan. Ook het fietsen geeft een vorm van vrijheid. De sport brengt ook andere soft skills met zich mee: respect, fair play, je fout erkennen. Er is een groot potentieel om andere kwaliteiten te ontwikkelen via het schermen.
Wat heeft het vrijwilligerswerk jou al bijgebracht?
Ik ben zelf actief bezig tijdens de activiteit én ik leer een doelgroep kennen waar ik normaal niet mee in contact zou komen. Als filmmaker heb ik sowieso al een open houding en hou ik ervan nieuwe mensen leren kennen. De verhalen die sommige bewoners met mij delen zijn zeer bijzonder. Ze zijn zich heel bewust van al het werk dat wij doen en dat motiveert mij ook heel hard.
Wat maakt het werk dat je doet moeilijk?
De mensen zijn kwetsbaar en ook in een detentiehuis leeft men in onzekere omstandigheden. De bewoners hebben veel aan hun hoofd: gezondheid, familie, werk… Ik besef dat de schermlessen geen prioriteit zijn voor de bewoners en soms hebben ze er gewoon geen zin in. Dan moet ik dat respecteren en niet meegaan in de perceptie dat dit uit ondankbaarheid zou zijn. Zelfs al komt een bewoner maar één keer naar een activiteit dan is dit voor mij al een succes.
Zijn er nog zo andere eigenschappen die belangrijk zijn bij het lesgeven?
Geduld hebben, geen vooroordelen koesteren. Het duurt even om vertrouwen op te bouwen. Wij zijn vrije mensen en zij zitten opgesloten. Bij een eerste ontmoeting in deze bijzondere gevangeniscontext spelen we elk een rol die daarvan uitgaat. Ik hou van het boek ‘Le théâtre carcéral’* dat ook gaat over de rol die iedereen speelt binnen de muren. Pas wanneer die rol is uitgespeeld, kun je een authentieke relatie opbouwen.
Bedankt voor de boekentip! Heb je tot slot nog een anekdote die je graag met ons deelt?
Het eerste dat bij mij opkomt is een herinnering aan onze eerste voetbalmatch. Wij waren gastspelers en ik merkte dat zij speelden op een manier die ons welkom liet voelen. Ze waren heel gastvrij. Soms speel ik wedstrijden op plekken waar het enkel om het winnen draait en zelfs agressief verlopen. In het detentiehuis was er eerder een attitude die draaide om fair play en ons goed doen voelen. Mijn teamgenoten die wat schrik hadden op voorhand werd het tegendeel bewezen.
Dank je wel César, en nog veel succes met je verdere engagement in het detentiehuis!
Heb je zelf interesse om als vrijwilliger aan de slag te gaan in een gevangenis of detentiehuis? Neem dan contact op met een van onze regionale vrijwilligersantennes. Meer info: Vrijwilliger bij De Rode Antraciet – De Rode Antraciet
*Boek van Alexia Stathopoulos: Le théâtre carcéral / Relations à soi et aux autres dans un monde sans commun / Alexia Stathopoulos – Éditions du commun